Khi một học sinh có dấu hiệu tự hại, thứ quyết định kết quả không phải kiến thức chuyên sâu mà là trình tự việc phải làm và ai làm việc gì. Bài này gói lại 24 giờ đầu — quãng thời gian mà nhà trường xử lý được nếu có chuẩn bị.
30 phút đầu: giữ an toàn, chưa cần hỏi nhiều
Việc của người phát hiện không phải là khai thác thông tin, mà là giữ cho em an toàn tới khi có người chuyên môn tiếp quản.
- Không để học sinh một mình, kể cả khi em nói đã ổn
- Đưa vật có thể gây hại ra khỏi tầm tay — nhẹ nhàng, không giằng co
- Gọi cán bộ tâm lý và báo lãnh đạo trực song song, đừng gọi xong người này mới gọi người kia
- Đưa em tới chỗ riêng, yên tĩnh, luôn có người lớn ở cùng
- Không tập trung đông người, không để việc này diễn ra ở hành lang
Nói gì trong lúc đó
Người lớn thường mắc kẹt vì không biết mở lời. Ba câu dưới đây đủ dùng cho phần lớn tình huống.
Hỏi trực tiếp về ý nghĩ tự sát không gieo ý nghĩ đó vào đầu học sinh. Nói vòng vo mới khiến em hiểu rằng chuyện này không được phép nói ra.
Điều tuyệt đối tránh: hứa giữ bí mật tuyệt đối. Lời hứa đó sẽ phải phá vỡ đúng vào lúc em cần tin người lớn nhất.
Trong 24 giờ: đánh giá và huy động
| Việc | Ai làm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Đánh giá mức nguy cơ: ý nghĩ · kế hoạch · phương tiện · đã từng thực hiện chưa | Cán bộ tâm lý | Bốn yếu tố này quyết định mức khẩn, không phải cảm giác chủ quan |
| Thông báo gia đình, hẹn gặp trong ngày | Cán bộ tâm lý và lãnh đạo | Nói bằng ngôn ngữ mô tả, không quy trách nhiệm cho cha mẹ |
| Lập kế hoạch an toàn cùng em và gia đình | Cán bộ tâm lý | Dấu hiệu cảnh báo · việc em làm được · người em gọi · cất vật nguy hiểm · số 111 |
| Quyết định chuyển tuyến nếu vượt phạm vi | Quản lý chuyên môn và lãnh đạo | Lập Phiếu chuyển dịch vụ theo Mẫu số 03, gia đình giữ một bản |
| Ghi chép sự việc | Người phụ trách ca | Ghi việc quan sát được và việc đã làm, kèm mốc giờ; không suy diễn |
Ba đến ba mươi ngày sau: quãng dễ bị bỏ quên
Nguy cơ chưa hết khi sự việc lắng xuống. Đây là giai đoạn nhiều trường lơi lỏng nhất.
- Gặp lại em trong vòng 3 ngày, sau đó giữ lịch dày hơn thường lệ — đừng giãn buổi sớm
- Thống nhất với giáo viên chủ nhiệm cách đón em trở lại lớp; chia sẻ ở mức tối thiểu cần thiết, không kể chi tiết sự việc
- Nếu chuyện lan trong học sinh, làm truyền thông ổn định tâm lý cho lớp hoặc khối — nói về cách tìm trợ giúp, không mô tả chi tiết phương thức tự hại
- Giữ liên lạc với nơi đã tiếp nhận chuyển tuyến
- Hỏi han chính người đã trực tiếp xử lý, đừng chỉ yêu cầu họ nộp báo cáo
Bốn nguyên tắc xuyên suốt
- An toàn trên hết — loại bỏ nguy hiểm trước, trò chuyện sau
- Bảo mật có giới hạn — tôn trọng riêng tư, nhưng phá vỡ khi liên quan tính mạng, sức khoẻ hoặc pháp luật
- Bình tĩnh, không phán xét — không hỏi dồn, không đổ lỗi, không doạ kỷ luật
- Không xử lý một mình — một người quyết định trong khủng hoảng là một người sẽ sai